Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde bireyselleştirilmiş eğitim programı hazırlamak bir yükümlülüktür ve hemen her merkezde yapılır. Sorun çoğunlukla plan hazırlandıktan sonra başlar. Program yazılır, imzalanır ve dosyaya konur. Seanslar ise büyük ölçüde uzmanın o günkü değerlendirmesiyle yürür. Aylar sonra dönem değerlendirmesi yapılacağı zaman hangi hedefte ne kadar yol alındığı hatırlanmaya çalışılır ve veliyle yapılan görüşmede söylenenler büyük ölçüde genel ifadelerden oluşur. Oysa aradaki her seans bu sorunun cevabını üretmiştir. Sadece kaydedilmemiştir. Bu pratik BEP’i seansla buluşturur.
01Tanıdık geliyor mu?
Bu durumlar sizde de oluyor mu?
BEP’in kâğıt üzerinde kalması bir denetimde hemen görünmez. Belge vardır, imzalıdır ve usulüne uygundur. Eksiklik günlük çalışmada ve dönem sonunda ortaya çıkar. Kimse eksik bir iş yaptığını düşünmez. Herkes yükümlülüğünü yerine getirmiştir. Sahadaki tablo şudur.
Sizde olanları işaretleyin.
En az ikisi tanıdık geliyorsa bu sayfa sizin için yazıldı. Hiçbiri değilse, benzer sorunlar sayfanın sonunda.
Seans notunu yazarken çalışılan BEP hedefini işaretleyin. Dönem sonu raporu bu işaretlerden birikir.
02Neden oluyor?
Sorunun asıl kaynağı
BEP’in işlememesinin nedeni çoğu zaman programın günlük kayıt akışına bağlanmamış olmasıdır. Ayrı bir dosyada duran plana seans sırasında kimse bakmaz ve zamanla tamamen unutulur. Bu unutuluş, kurulan yapının doğal bir sonucudur.
- 01
Hedefler ölçülebilir yazılmamış
Bir hedefin gerçekleşip gerçekleşmediğine karar verilebilmesi için ne yapılacağının, hangi koşulda ve hangi ölçüde yapılacağının belirtilmesi gerekir. Ölçülemeyen bir hedef, ilerlemeyi de ölçülemez kılar ve değerlendirmeyi kişisel yoruma bırakır. Bu yazım biçimi öğrenilebilir bir beceridir ve tüm ekipte aynı olmalıdır.
- 02
Seans kaydı hedefle ilişkilendirilmiyor
Seans notu yalnızca ne yapıldığını anlatıyorsa dönem sonunda hiçbir soruya cevap vermez. Her seansın hangi hedefe hizmet ettiği işaretlendiğinde ise ilerleme kayıtta birikir ve değerlendirme zamanı geldiğinde hazır durur.
- 03
Program ekip tarafından ortak görülmüyor
Aynı çocukla çalışan farklı uzmanların aynı hedef listesini görmesi gerekir. Dosyada duran bir program bunu sağlamaz. Herkesin kendi seansına girerken bakabileceği bir yerde durması gerekir. Aksi hâlde çalışmalar birbirini desteklemek yerine dağılır.
Bu sorunun size bedeli
Her 10 dosyadan 9’u
En az
Hedef: dosyaların en az yüzde doksanının dönem içinde bir kez gözden geçirilmesi.
- Değerlendirme hazırlığı
- Çocuk başına saatler
- Kayıt olmadığı için geriye dönük hatırlanmaya çalışılan ilerleme.
- Dağılan çalışma
- Çok uzmanlı dosyalarda
- Uzmanların aynı hedefe yönelmemesi nedeniyle azalan toplam etki.
- Somutlaşmayan veli görüşmesi
- Her dönem
- İzlenime dayandığı için ikna gücü zayıf kalan aktarım.
- Ölçülemeyen hedef
- Hedeflerin önemli kısmı
- Genel ifadelerle yazıldığı için gerçekleşme durumu belirlenemeyen maddeler.
03Adım adım çözüm
Bugünden başlayabileceğiniz adımlar
BEP’i işler kılmanın yolu, elinizdeki belgeyi her gün tekrarlanan seans akışına bağlamaktır. Hedefleri ölçülebilir yazmak, her seansı bir hedefle ilişkilendirmek ve ilerlemeyi düzenli okumak bu bağı kurar. Aşağıdaki beş adım bunu kalıcı bir alışkanlığa dönüştürür.
- 1Adım 1 / 5Her BEP hazırlığında
Hedefleri ölçülebilir biçimde yazın
Her hedefe davranış, koşul ve başarı ölçütü yazın, dönemi beş altı hedefle sınırlayın.
Her hedefin ne yapılacağını, hangi koşulda yapılacağını ve hangi ölçüde başarılmış sayılacağını içermesi gerekir. Bu üç bileşen olmadan hedefin gerçekleşip gerçekleşmediğine karar verilemez.
- Her hedefi davranış, koşul ve ölçüt içerecek biçimde yazın
- Dönem başına hedef sayısını sınırlı tutun
- Tamamlanan hedeflerin yerine yenilerini ekleyin
Ayrıntısını okuyun
Örneğin bir iletişim hedefinin “sözel yönerge verildiğinde iki aşamalı bir talimatı beş denemenin dördünde yerine getirmek” biçiminde yazılması, hem uzmana ne çalışacağını hem de ne zaman geçileceğini söyler. Genel ifadelerle yazılmış bir hedef ise herkese farklı bir şey ifade eder. Hedef sayısının sınırlı tutulması da gerekir. Bir döneme çok fazla hedef sıkıştırıldığında hiçbiri üzerinde yeterince çalışılamaz. Beş altı hedef çoğu dönem için gerçekçi bir sayıdır ve tamamlanan hedeflerin yerine yenileri eklenir.
PratiVia’da: PratiVia’da danışan dosyasına hedef kayıtları açılabilir. Her hedefin durumu ve tarihi izlenir, tamamlananlar kapatılır ve yeni hedefler aynı dosyada birikir.
Danışan yönetimi - 2Adım 2 / 5Her seansta
Her seansı bir hedefle ilişkilendirin
Notta çalışılan hedefi ve kaç denemede kaçının başarıldığını işaretleyin.
Seans notu yazılırken o seansta hangi hedefe çalışıldığı işaretlenmelidir. Bu işaretleme birkaç saniye sürer ama dönem sonunda tüm değerlendirmenin dayanağını oluşturur.
- Seans notunda çalışılan hedefleri işaretleyin
- Performansı kısa bir gözlemle not edin
- Notu seans sonrasında yazın, seansı bölmeyin
Ayrıntısını okuyun
Aynı seansta birden fazla hedefe çalışılmışsa hepsi işaretlenmelidir. Yanına o seanstaki performansın kısaca not edilmesi de gerekir. Kaç denemede kaçının başarıldığı gibi basit bir gözlem yeterlidir ve uzun bir metin gerektirmez. Bu kısa notlar biriktikçe hedefteki ilerleme bir grafik gibi okunur. Notu seans biter bitmez almak pratikte daha iyi işler. Çocukla geçen sürenin bölünmemesi hem çalışmanın niteliği hem de ilişkinin sürekliliği açısından önemlidir. Seans aralarına bırakılacak beş dakikalık bir boşluk bunun için yeterlidir.
PratiVia’da: PratiVia’da seans notları danışan dosyasına bağlı tutulur ve hedeflerle ilişkilendirilebilir. Hangi seansta hangi hedefe çalışıldığı sonradan listelenir ve performans notları aynı yerde birikir.
Seans notları - 3Adım 3 / 5Sürekli
Programı tüm ekibin görebileceği yerde tutun
Hedef listesini uzmanların seans öncesi bakacağı yerde tutun, ayda bir konuşun.
Aynı çocukla çalışan bütün uzmanların aynı hedef listesini görmesi gerekir. Özel eğitim, dil ve konuşma, ergoterapi gibi farklı alanlardan uzmanlar aynı dosyada çalışıyorsa bu ortaklık daha da kritiktir.
- Hedefleri tüm ekibin erişebileceği tek bir yerde tutun
- Alanlar arası hedeflerin birbirini desteklemesini gözetin
- Ayda bir kısa vaka görüşmesi yapın
Ayrıntısını okuyun
Herkesin kendi alanına ait hedefleri olması doğaldır ancak bunların birbirini desteklemesi gerekir. Bir uzmanın çalıştığı bir becerinin diğer seansta da pekiştirilmesi ilerlemeyi belirgin biçimde hızlandırır. Bunun için hedeflerin ortak bir yerde durması ve seans öncesinde bakılabilir olması yeterlidir. Ekip içinde kısa aralıklarla yapılacak vaka konuşmaları da bu ortaklığı güçlendirir. Ayda bir yapılan on beş dakikalık bir görüşme, dosyaların yönünü hizalamak için çoğu zaman yeterli olur.
PratiVia’da: PratiVia’da danışan dosyasına yetkili tüm uzmanlar erişebilir. Hedefler ve seans geçmişi ortak görünür, kimin ne zaman eriştiği ise kayıt altında kalır.
Ekip ve roller - 4Adım 4 / 54-6 haftada bir
İlerlemeyi dönem içinde de okuyun
4-6 haftada bir ilerlemeyen hedefin nedenine bakın, kararı kayda yazın.
Hedeflerdeki ilerleme dönem sonunu beklemeden gözden geçirilmelidir. Dört ile altı haftada bir yapılacak kısa bir okuma, üzerinde ilerleme olmayan hedefleri erkenden ortaya koyar.
- Dört altı haftada bir hedef ilerlemesini gözden geçirin
- İlerleme olmayan hedeflerin nedenini araştırın
- Ara değerlendirmeyi ve alınan kararı kayda geçirin
Ayrıntısını okuyun
Bir hedefte haftalardır ilerleme yoksa bunun nedeni araştırılmalıdır. Hedef fazla iddialı olabilir, ön koşul bir beceri eksik olabilir ya da kullanılan yöntem o çocuk için uygun olmayabilir. Bu tespitin dönem sonunda yapılması ise koca bir dönemin kaybı demektir. Tersine, beklenenden hızlı ilerleyen hedefler de görülebilir ve bunlar erken kapatılıp yerlerine yenileri eklenebilir. Bu okumanın kayda geçmesi de gerekir. Yapılan değerlendirme ve alınan karar yazıldığında dönem sonu raporunun büyük kısmı hazır olur.
PratiVia’da: PratiVia’da hedef bazlı seans geçmişi listelenebilir. Hangi hedefe kaç kez çalışıldığı ve performans notları tek ekranda görülür, ara değerlendirme buna dayanır.
Raporlar - 5Adım 5 / 5Her dönem sonunda
Dönem değerlendirmesini kayıttan üretin
Raporu kayıttan çıkarın, geride kalan hedefleri de veliyle açıkça konuşun.
Dönem sonu değerlendirmesi biriken kayıttan çıkarılmalıdır. Hangi hedefe kaç seans çalışıldığı, performansın nasıl seyrettiği ve hangi hedeflerin tamamlandığı kayıttan okunabildiğinde rapor hazırlığı hem hızlanır hem de gerçeği yansıtır.
- Dönem raporunu biriken kayıttan üretin
- Veli görüşmesinde aynı somut veriyi kullanın
- Beklenenin altında kalan hedefleri de açıkça paylaşın
Ayrıntısını okuyun
Veliyle yapılacak görüşmede de aynı veri kullanılmalıdır. Somut bir ilerleme aktarımı, genel ifadelerle yapılan bir anlatımdan çok daha güven verir ve velinin sürece katılımını artırır. İlerlemenin beklenenin altında kaldığı hedefler de aynı açıklıkla paylaşılmalıdır. Yalnızca olumlu tarafları anlatan bir görüşme, fark edildiğinde tüm aktarımın güvenilirliğini zedeler. Bir sonraki dönemin hedefleri de bu görüşmede veliyle birlikte konuşulmalıdır. Böylece veli, hedef belirleme sürecinin dışında kalan bir izleyici olmaktan çıkar.
PratiVia’da: PratiVia’da dönem bazlı seans ve hedef raporları alınabilir. Veli görüşmesine girerken ilerleme özeti hazırdır ve elle derleme gerektirmez.
Raporlar
04PratiVia’da
Bu adımlar PratiVia’da nasıl kolaylaşır?
Dosyada duran bir programa seans sırasında pek bakılmaz. Hedefler bir yerde, çalışma başka bir yerde kalır. Oysa ikisinin bağı bu işin tamamıdır. PratiVia hedefi seans akışının içine yerleştirir.
Durumu izlenen hedef kaydı
Her hedef tarihiyle ve durumuyla dosyada durur. Tamamlananlar kapanır, yeniler aynı yerde birikir.
Danışan yönetimiHedefe bağlı seans notu
Seansta hangi hedefe çalışıldığı işaretlenir. Hedef bazlı geçmiş sonradan listelenebilir.
Seans notlarıEkip için ortak dosya görünümü
Aynı çocukla çalışan tüm uzmanlar aynı hedef listesini görür. Erişim ise kayıt altında kalır.
Ekip ve rollerKayıttan çıkan dönem raporu
Hangi hedefe kaç seans çalışıldığı ve performans seyri rapora dönüşür. Elle derleme gerekmez.
Raporlar
05Sonucu görün
İşe yaradığını nasıl anlarsınız?
Bu düzenin işlediğini gösteren en açık işaret, dönem değerlendirmesinin doğrudan seans kayıtlarından hazırlanabilmesidir. İkincisi de üzerinde ilerleme olmayan hedeflerin dönem bitmeden fark edilmesidir. Aşağıdaki göstergeler bunu ölçer.
Hedefle ilişkilendirilmiş seans oranı
Tamamı
Çalışılan hedefin işaretlendiği seans notlarının payı.
Ölçülebilir yazılmış hedef oranı
Tamamı
Davranış, koşul ve ölçüt içeren hedeflerin toplam hedefe oranı.
Ara değerlendirme yapılan dosya oranı
%90 ve üzeri
Dönem içinde en az bir kez gözden geçirilmiş dosyaların payı.
Rapor hazırlık süresi
Yarıya inen
Dönem raporunu hazırlamak için harcanan ortalama süre.
4 haftalık uygulama planı
1. hafta
Hedef yazım biçimini ekiple standartlaştırın.
Ölçülebilir hedef şablonu
2. hafta
Seans notunda hedef işaretlemesini devreye alın.
Hedefe bağlı seans kaydı
3. hafta
Hedefleri ekibin ortak erişimine açın ve vaka görüşmesini planlayın.
Hizalanmış ekip çalışması
4. hafta
Ara değerlendirme ritmini kurun ve ilk okumayı yapın.
Dönem içi ilerleme takibi
06Sık sorulanlar
Aklınıza takılabilecekler
Hedefi ölçülebilir yazmak ne demek?
Hedefin ne yapılacağını, hangi koşulda yapılacağını ve hangi ölçüde başarılmış sayılacağını içermesi demektir. “Sözel yönerge verildiğinde iki aşamalı bir talimatı beş denemenin dördünde yerine getirmek” gibi bir yazım hem uzmana ne çalışacağını hem de ne zaman geçileceğini söyler. Genel ifadelerle yazılmış bir hedef ise herkese farklı bir şey ifade eder ve gerçekleşip gerçekleşmediğine karar verilemez.
Bir döneme kaç hedef koymalıyım?
Beş altı hedef çoğu dönem için gerçekçi bir sayıdır. Çok fazla hedef sıkıştırıldığında hiçbiri üzerinde yeterince çalışılamaz ve dönem sonunda hepsi yarım kalır. Tamamlanan hedeflerin yerine dönem içinde yenileri eklenebilir. Hedef listesinin sabit kalması gerekmez. Beklenenden hızlı ilerleyen bir hedef erken kapatılıp yerine yenisi konabilir ve bu, dönemi çok daha verimli kullandırır.
Seans notunda hedef işaretlemek fazladan yük olmuyor mu?
İşaretleme birkaç saniye sürer ve dönem sonunda tüm değerlendirmenin dayanağını oluşturur. Karşılığında kazandırdığı ise saatlerce süren geriye dönük hatırlama çabasından kurtulmaktır. Yanına kısa bir performans gözlemi eklemek de uzun bir metin gerektirmez. Kaç denemede kaçının başarıldığı gibi basit bir not yeterlidir ve bu notlar biriktiğinde ilerlemenin yönü kolayca okunur.
Farklı uzmanların hedefleri nasıl hizalanır?
Hedeflerin ortak bir yerde durması ve seans öncesinde bakılabilir olmasıyla. Herkesin kendi alanına ait hedefleri olması doğaldır ancak bunların birbirini desteklemesi gerekir. Bir uzmanın çalıştığı becerinin diğer seansta da pekiştirilmesi ilerlemeyi belirgin biçimde hızlandırır. Ayda bir yapılacak on beş dakikalık kısa bir vaka görüşmesi de dosyaların yönünü hizalamak için çoğu zaman yeterli olur.
Bir hedefte hiç ilerleme yoksa ne yapmalıyım?
Nedenini dönem sonunu beklemeden araştırmalısınız. Hedef fazla iddialı olabilir, ön koşul niteliğinde bir beceri eksik olabilir ya da kullanılan yöntem o çocuk için uygun olmayabilir. Bu tespitin dönem sonunda yapılması koca bir dönemin kaybı anlamına gelir. Dört altı haftada bir yapılacak kısa bir okuma bu durumu erken fark ettirir ve yön değiştirmek için zaman bırakır.
Son güncelleme: 4 Ağustos 2026.
