Akupunktur, kupa, manuel uygulamalar ve benzeri yöntemlerde uygulama öncesi sorgu, güvenliğin ilk ve çoğu zaman tek katmanıdır. Kanama bozukluğu, gebelik, kalp pili, cilt bütünlüğü sorunları ve kullanılan ilaçlar gibi başlıklar uygulama kararını doğrudan etkiler. Buna rağmen çoğu merkezde bu bilgiler sözlü olarak sorulur, dolayısıyla hem her uygulayıcıda farklı kapsamda kalır hem de hiçbir yerde iz bırakmaz. Bilgi değiştiğinde de güncellenmez. Bu pratik sorguyu yazılı, kapsamlı ve güncel tutulan bir yapıya bağlar.
01Tanıdık geliyor mu?
Bu durumlar sizde de oluyor mu?
Sözlü sorguya dayanan bir merkezde uygulayıcılar genellikle gereken her şeyi sorduklarını düşünür ve çoğu zaman haklıdırlar da. Sorun, sorulanın kapsamının kişiden kişiye değişmesi ve hiçbir yerde durmamasıdır. Dört belirti bu boşluğu gösterir.
Sizde olanları işaretleyin.
En az ikisi tanıdık geliyorsa bu sayfa sizin için yazıldı. Hiçbiri değilse, benzer sorunlar sayfanın sonunda.
Kontrendikasyon sorgusunu yazılı bir listeyle ve hastanın kendi doldurduğu formla alın. Sözlü sorulan soru hiçbir yerde iz bırakmaz.
02Neden oluyor?
Sorunun asıl kaynağı
Ön değerlendirmedeki boşluğun kaynağı çoğu zaman sorgunun her uygulayıcının kişisel alışkanlığına bırakılmış olmasıdır. Tanımlı bir kapsam yoksa kapsam her seferinde yeniden oluşur. Aşağıdaki üç bulgu bu durumun somut sonuçlarını ortaya koyar.
- 01
Sorgu kapsamı tanımlı değil
Hangi başlıkların mutlaka sorulacağı yazılı olmadığında kapsam uygulayıcının o günkü dikkatine kalır. Yazılı olmayan bir sorgu listesi, en dikkatli uygulayıcıda bile zamanla kısalır. Tanımlı bir liste ise kapsamı kişiden bağımsız hâle getirir ve devrini de mümkün kılar.
- 02
Beyan kayıt altına alınmıyor
Sözlü alınan bir beyan hiçbir kanıt değeri taşımaz. Sonradan bir sorun doğduğunda ne sorulduğu ve ne cevap verildiği gösterilemez. Yazılı beyan hem hastayı hem uygulayıcıyı korur. Ayrıca hastanın soruları okuyarak cevaplaması, sözlü sorguda atlanan ayrıntıların da hatırlanmasını sağlar.
- 03
Beyan güncellenmiyor
Sağlık durumu ve ilaç kullanımı zaman içinde değişir. İlk seansta alınan bir beyan aylar sonra geçerliliğini yitirmiş olabilir. Güncelleme için tanımlı bir aralık yoksa merkez eski bilgiye göre hareket etmeye devam eder ve bu, en ciddi risklerin kaynağıdır.
Bu sorunun size bedeli
Her 10 formdan 8’i
En az
Hedef: form yanıtlarının yüzde sekseni ve fazlasının uygulamadan önce tamamlanması.
- Kayıtsız beyan
- Uygulamaların çoğu
- Sözlü sorulduğu için hiçbir yerde iz bırakmayan sağlık beyanları.
- Uygulayıcılar arası kapsam farkı
- Sürekli
- Tanımlı liste olmadığı için farklı ayrıntıda yapılan değerlendirmeler.
- Güncellenmemiş bilgi
- Sürekli hastaların çoğu
- İlk seanstan sonra hiç güncellenmeyen sağlık ve ilaç bilgileri.
- Sorumluluk belirsizliği
- Ölçülemez
- Ne sorulduğunun gösterilememesi nedeniyle oluşan hukuki açık.
03Adım adım çözüm
Bugünden başlayabileceğiniz adımlar
Amaç, günlük uygulamayı ağırlaştırmadan güvenliğin ilk katmanını kişiden bağımsız ve kayıtlı hâle getirmektir. Aşağıdaki adımlar sorgu kapsamını tanımlar, beyanı dijital forma taşır ve güncelleme aralığını belirler. Son iki adım onamı ayrıştırır ve akışı işler kılar.
- 1Adım 1 / 5Kurulumda bir kez, yılda bir gözden geçirme
Sorgu kapsamını yazılı olarak tanımlayın
Kanama, gebelik, kalp pili, cilt, alerji ve ilaç başlıklarını yönteme göre listeleyin.
Hangi başlıkların mutlaka sorulacağı bir liste hâline getirilmelidir. Kanama bozukluğu, gebelik durumu, kalp pili ve benzeri implantlar, cilt bütünlüğü, bilinen alerjiler ve kullanılan ilaçlar çoğu uygulama için temel başlıkları oluşturur.
- Zorunlu sorgu başlıklarını yazılı liste hâline getirin
- Listeyi uygulanan yöntemlere göre ayrıştırın
- Kapsamı mesleki kılavuzlara göre belirleyin ve yılda bir gözden geçirin
Ayrıntısını okuyun
Listenin uygulanan yöntemlere göre ayrışması gerekir. Her uygulamanın kendi dikkat gerektiren başlıkları vardır ve tek bir genel liste bunları karşılamaz. Kapsamın belirlenmesi klinik bir karardır ve mesleki kılavuzlara dayanmalıdır. Listenin gereğinden uzun olmaması da önemlidir. Doldurulmayan uzun formlar hiç form olmamasından daha yanıltıcıdır, çünkü değerlendirme yapıldığı izlenimi verirler. Gerçekten sorulacak başlıklarla sınırlı, kısa ve net bir liste ise hem doldurulur hem de işini görür. Burada belirleyici olan, sorgunun her hastada gerçekten uygulanma oranıdır.
PratiVia’da: PratiVia’da online form şablonları kurum düzeyinde tanımlanır. Her uygulama türü için ayrı sorgu formu oluşturulur ve tüm uygulayıcılarda aynı kapsam kullanılır.
Online formlar - 2Adım 2 / 5İlk başvuruda
Beyanı dijital form olarak alın
Formu gündelik dille randevudan önce gönderin, hasta evinde sakin doldursun.
Sağlık beyanı hastanın kendisinin doldurduğu bir form olarak alınmalı ve dosyaya kaydedilmelidir. Yazılı beyan hem kapsamı garanti eder hem de sonradan doğan sorularda dayanak oluşturur.
- Beyanı hastanın doldurduğu dijital form olarak alın
- Formu randevu öncesinde gönderin
- Soruları sade ve gündelik dille yazın
Ayrıntısını okuyun
Formun randevu öncesinde gönderilmesi ayrıca zaman kazandırır. Hasta soruları evinde sakin biçimde cevaplar ve gerekirse ilaç kutularına bakar. Bu koşulda verilen cevaplar, muayene odasında aceleyle verilenlerden belirgin biçimde daha doğrudur. Formun kısa ve anlaşılır olması da doldurulma oranını doğrudan belirler. Tıbbi terimlerle dolu bir metin ya boş bırakılır ya da yanlış anlaşılarak cevaplanır ve her iki durumda da güvenilirliğini kaybeder. Gündelik dille yazılmış bir soru ise doğru cevap alma olasılığını doğrudan artırır.
PratiVia’da: PratiVia’da online formlar randevu öncesinde otomatik gönderilebilir. Hastanın verdiği yanıtlar doğrudan dosyaya işlenir ve uygulama öncesinde ekranda görünür.
Online formlar - 3Adım 3 / 5Belirli aralıklarla ve her değişiklik bildiriminde
Beyanı düzenli aralıklarla güncelleyin
Güncelleme aralığı tanımlayın, her seferinde önce bir değişiklik olup olmadığını sorun.
Sağlık durumu ve ilaç kullanımı değişkendir. İlk seansta alınan beyan aylar sonra geçerliliğini yitirmiş olabilir. Bu nedenle güncelleme için bir aralık tanımlanmalı ve süre dolduğunda beyan yenilenmelidir.
- Beyan güncelleme aralığını tanımlayın
- Güncellemeyi kısa bir değişiklik kontrolüyle başlatın
- Hastanın değişiklik bildirmesini baştan isteyin
Ayrıntısını okuyun
Güncellemenin kısa tutulması sürdürülebilirliğini belirler. Tam formu yeniden doldurmak yerine “bir değişiklik oldu mu” sorusuyla başlayan kısa bir kontrol çoğu durumda yeterlidir. Değişiklik varsa ayrıntı sorulur. Hastanın değişiklikleri kendisi bildirmesini kolaylaştırmak da faydalıdır. Yeni bir ilaca başlandığında bunun merkeze iletilmesi gerektiğinin baştan söylenmiş olması, çoğu güncellemenin zamanında yapılmasını sağlar. Bildirimin nereye yapılacağının da açıkça söylenmesi gerekir. Nereye söyleyeceğini bilmeyen bir hasta çoğu zaman hiç söylemez ve bilgi merkeze hiç ulaşmaz. Bu iki ayrıntı birlikte kurulduğunda güncelleme yükünün önemli bir kısmı ek bir çaba gerektirmeden karşılanır.
PratiVia’da: PratiVia’da form gönderimleri belirli aralıklarla planlanabilir. Güncelleme zamanı geldiğinde hastaya otomatik iletilir ve yeni yanıt önceki beyanla birlikte dosyada saklanır.
Online formlar - 4Adım 4 / 5Her uygulama türü için
Onamı beyandan ayrı alın
Beyandan ayrı, uygulamaya özgü ve tıbbi tedavinin yerine geçmediğini yazan onam alın.
Sağlık beyanı ile uygulama onamı farklı belgelerdir ve ayrı ayrı alınmalıdır. Beyan hastanın durumunu bildirdiği bir bilgi kaynağıdır. Onam ise uygulamanın kapsamı, olası etkileri ve sınırları hakkında bilgilendirildiğini gösterir.
- Onam ve beyanı ayrı belgeler olarak alın
- Onam metnini uygulamaya özgü hazırlayın
- Uygulama türü değiştiğinde onamı yenileyin
Ayrıntısını okuyun
Onam metninin uygulamaya özgü olması gerekir. Genel bir metin, hangi uygulama için verildiğini göstermez. Metinde uygulamanın tıbbi tedavinin yerine geçmediğinin açıkça belirtilmesi de önemlidir. Onamın tarihiyle birlikte saklanması ve uygulama türü değiştiğinde yenilenmesi gerekir. Bu ayrım hukuki bir gerekliliktir ve hastanın neye onay verdiğini gerçekten anlamasını da sağlar. Her şeyi tek bir metinde toplayan uzun belgeler okunmaz ve imzalanan şeyin ne olduğu bilinmez. Ayrı ve kısa metinler ise gerçekten okunur ve bilgilendirme amacına ulaşır.
PratiVia’da: PratiVia’da onam kayıtları tarihiyle birlikte dosyada saklanır ve hangi metnin hangi sürümünün onaylandığı izlenebilir. Sonradan doğan sorularda dayanak açıkça gösterilebilir.
Online formlar - 5Adım 5 / 5Her uygulamada
Riskli yanıtları uygulama öncesinde öne çıkarın
Dikkat gerektiren yanıtı işaretleyin, dosya açılınca ilk o görünsün, uyarıyı az tutun.
Beyanda dikkat gerektiren bir yanıt varsa bu, uygulama başlamadan önce uygulayıcının ekranında görünmelidir. Form ancak uygulama öncesinde açılıp okunduğunda hastayı korur.
- Dikkat gerektiren yanıtları işaretlenebilir hâle getirin
- İşaretleri dosyanın en üstünde tutun
- Yanıtların uygulamaya etkisini kendi protokolünüzde tanımlayın
Ayrıntısını okuyun
Bunun için dikkat gerektiren yanıtların işaretlenebilir olması gerekir. Uygulayıcı hastanın dosyasını açtığında bu işaretler ilk görülen bilgiler arasında olmalıdır. Ayrıca hangi yanıtın uygulamayı nasıl etkileyeceği kararı klinik bir değerlendirmedir ve merkezin kendi protokolüne bağlıdır. Sistemin görevi, kararın dayanağını doğru zamanda uygulayıcının önüne getirmektir. Bu ayrımın net tutulması, düzenin doğru kurulmasını sağlar. Uyarıların da gereğinden fazla olmaması gerekir. Her yanıtın uyarı ürettiği bir düzende uyarılar kısa sürede görülmez hâle gelir ve gerçekten önemli olan da aralarında kaybolur.
PratiVia’da: PratiVia’da danışan dosyasında uyarı alanları tanımlanabilir. Alerji ve dikkat gerektiren durumlar dosya açıldığında öne çıkar ve uygulama öncesinde gözden kaçmaz.
Danışan yönetimi
04PratiVia’da
Bu adımlar PratiVia’da nasıl kolaylaşır?
Kâğıt formlar imzalanır ve bir klasöre kaldırılır. Uygulama anında kimse onlara bakmaz. Oysa ön değerlendirmenin değeri tam olarak uygulama öncesinde göz önünde olmasındadır. PratiVia beyanı toplar, saklar ve doğru anda önünüze getirir.
Kurum düzeyinde sorgu formu
Her uygulama türü için ayrı form tanımlanır. Kapsam uygulayıcıdan bağımsız hâle gelir ve devredilebilir olur.
Online formlarRandevu öncesi otomatik gönderim
Form randevudan önce hastaya iletilir. Yanıtlar dosyaya işlenir ve uygulama anında hazır bulunur.
Online formlarSürüm izlenebilir onam kaydı
Hangi onam metninin hangi tarihte onaylandığı saklanır. Sonradan doğan sorularda dayanak açıkça gösterilir.
Online formlarDosyada öne çıkan uyarılar
Dikkat gerektiren durumlar dosya açıldığında görünür. Kritik bilgi klasörde beklemek yerine karşınıza gelir.
Danışan yönetimi
05Sonucu görün
İşe yaradığını nasıl anlarsınız?
Düzenin oturduğu, kayıtlı beyan oranının yükselmesinden ve güncelliğini yitirmiş beyan sayısının düşmesinden anlaşılır. Aşağıdaki dört gösterge bunu ölçer ve ön değerlendirmenin gerçekten uygulanıp uygulanmadığını gösterir.
Kayıtlı sağlık beyanı oranı
Tamamı
Yazılı beyanı dosyasında bulunan hastaların payı.
Randevu öncesi doldurulan form oranı
%80 ve üzeri
Uygulamadan önce tamamlanmış form yanıtlarının payı.
Güncelliğini yitirmiş beyan sayısı
Sıfıra yakın
Tanımlı güncelleme aralığı geçtiği hâlde yenilenmemiş beyanlar.
Ayrı onam kaydı bulunan uygulama oranı
Tamamı
Beyandan ayrı ve uygulamaya özgü onamı alınmış işlemlerin payı.
4 haftalık uygulama planı
1. hafta
Zorunlu sorgu başlıklarını yöntemlere göre yazılı hâle getirin.
Tanımlı sorgu kapsamı
2. hafta
Beyanı dijital forma taşıyın ve randevu öncesi gönderimi kurun.
Otomatik gönderilen beyan formu
3. hafta
Onam metinlerini uygulamaya özgü hâle getirip ayrı kayda alın.
Uygulamaya özgü onam seti
4. hafta
Uyarı işaretlerini devreye alın ve güncelleme aralığını tanımlayın.
Belirgin uyarı ve güncelleme düzeni
06Sık sorulanlar
Aklınıza takılabilecekler
Sağlık beyanını neden yazılı almalıyım?
Sözlü alınan bir beyan hiçbir kanıt değeri taşımaz. Sonradan bir soru doğduğunda ne sorulduğu ve ne cevap verildiği gösterilemez. Yazılı beyan hem hastayı hem uygulayıcıyı korur. Bunun ötesinde pratik bir faydası da vardır: soruları okuyarak cevaplayan bir hasta, sözlü sorguda aklına gelmeyen ayrıntıları hatırlar. Yazılı form bu yüzden daha iyi bilgi toplamanın da yoludur.
Formu randevu öncesinde göndermek şart mı?
Şart değil ama belirgin biçimde daha iyi sonuç verir. Hasta soruları evinde sakin biçimde cevaplar, gerekirse ilaç kutularına bakar ve daha doğru bilgi verir. Muayene odasında aceleyle doldurulan bir form ise eksik kalmaya çok daha yatkındır. Ayrıca uygulama öncesinde yanıtların hazır olması, dikkat gerektiren bir durum varsa randevunun buna göre planlanmasını da mümkün kılar.
Beyanı ne sıklıkta güncellemeliyim?
Merkezinizin uygulama sıklığına ve hasta profiline göre bir aralık belirlemeniz gerekir. Sürekli gelen hastalarda belirli dönemlerde yenilemek yaygın bir yaklaşımdır. Güncellemenin kısa tutulması ise sürdürülebilirliğini belirler. Tam formu yeniden doldurtmak yerine bir değişiklik olup olmadığını soran kısa bir kontrolle başlamak çoğu durumda yeterlidir. Değişiklik varsa ayrıntı sorulur ve form yenilenir.
Onam ile beyan aynı belgede olabilir mi?
Olmaması daha doğrudur. İkisi farklı amaçlara hizmet eder. Beyan hastanın kendi durumunu bildirdiği bir bilgi kaynağıdır. Onam ise uygulamanın kapsamı ve sınırları hakkında bilgilendirildiğini gösterir. Tek belgede birleştirildiklerinde ikisi de eksik kalır ve hangisinin ne zaman alındığı belirsizleşir. Ayrı tutulduklarında ise onam uygulamaya özgü hazırlanabilir ve uygulama türü değiştiğinde yenilenmesi kolaylaşır.
Riskli bir yanıt geldiğinde ne yapmalıyım?
Bu bir klinik değerlendirme konusudur ve merkezinizin kendi protokolüne göre karara bağlanmalıdır. Kararı uygulayıcı verir. Sistem, bu kararın dayanağını doğru zamanda önünüze getirir. Önemli olan yanıtın uygulama başlamadan önce görünür olmasıdır. Klasörde duran ama kimsenin açmadığı bir form koruma sağlamaz. Dikkat gerektiren durumların dosyada işaretli ve öne çıkarılmış olması bu nedenle kritiktir.
Son güncelleme: 4 Ağustos 2026.
