Özel eğitim merkezinde BEP takibi nasıl izlenir?

Her hedefin ne yapılacağını, hangi koşulda yapılacağını ve hangi ölçüde başarılmış sayılacağını içermesi gerekir. Bu üç bileşen olmadan hedefin gerçekleşip gerçekleşmediğine karar verilemez.

Örneğin bir iletişim hedefinin “sözel yönerge verildiğinde iki aşamalı bir talimatı beş denemenin dördünde yerine getirmek” biçiminde yazılması, hem uzmana ne çalışacağını hem de ne zaman geçileceğini söyler. Genel ifadelerle yazılmış bir hedef ise herkese farklı bir şey ifade eder. Hedef sayısının sınırlı tutulması da gerekir; bir döneme çok fazla hedef sıkıştırıldığında hiçbiri üzerinde yeterince çalışılamaz. Beş altı hedef çoğu dönem için gerçekçi bir sayıdır ve tamamlanan hedeflerin yerine yenileri eklenir.

Seans notu yazılırken o seansta hangi hedefe çalışıldığı işaretlenmelidir. Bu işaretleme birkaç saniye sürer ama dönem sonunda tüm değerlendirmenin dayanağını oluşturur.

Aynı seansta birden fazla hedefe çalışılmışsa hepsi işaretlenmelidir. Yanına o seanstaki performansın kısaca not edilmesi de gerekir; kaç denemede kaçının başarıldığı gibi basit bir gözlem yeterlidir ve uzun bir metin gerektirmez. Bu kısa notlar biriktiğinde hedefteki ilerleme kendiliğinden görünür hâle gelir. Not almanın seans içinde değil hemen sonrasında yapılması ise pratikte daha iyi işler; çocukla geçen sürenin bölünmemesi hem çalışmanın niteliği hem de ilişkinin sürekliliği açısından önemlidir. Seans aralarına bırakılacak beş dakikalık bir boşluk bunun için yeterlidir.

Aynı çocukla çalışan bütün uzmanların aynı hedef listesini görmesi gerekir. Özel eğitim, dil ve konuşma, ergoterapi gibi farklı alanlardan uzmanlar aynı dosyada çalışıyorsa bu ortaklık daha da kritiktir.

Herkesin kendi alanına ait hedefleri olması doğaldır ancak bunların birbirini desteklemesi gerekir; bir uzmanın çalıştığı bir becerinin diğer seansta da pekiştirilmesi ilerlemeyi belirgin biçimde hızlandırır. Bunun için hedeflerin ortak bir yerde durması ve seans öncesinde bakılabilir olması yeterlidir. Ekip içinde kısa aralıklarla yapılacak vaka konuşmaları da bu ortaklığı güçlendirir; ayda bir yapılan on beş dakikalık bir görüşme, dosyaların yönünü hizalamak için çoğu zaman yeterli olur.

Hedeflerdeki ilerleme dönem sonunu beklemeden gözden geçirilmelidir. Dört ile altı haftada bir yapılacak kısa bir okuma, üzerinde ilerleme olmayan hedefleri erkenden görünür kılar.

Bir hedefte haftalardır ilerleme yoksa bunun nedeni araştırılmalıdır; hedef fazla iddialı olabilir, ön koşul bir beceri eksik olabilir ya da kullanılan yöntem o çocuk için uygun olmayabilir. Bu tespitin dönem sonunda yapılması ise koca bir dönemin kaybı demektir. Tersine, beklenenden hızlı ilerleyen hedefler de görülebilir ve bunlar erken kapatılıp yerlerine yenileri eklenebilir. Bu okumanın kayda geçmesi de gerekir; yapılan değerlendirme ve alınan karar yazıldığında dönem sonu raporu neredeyse kendiliğinden oluşur.

Dönem sonu değerlendirmesi hafızadan değil, biriken kayıttan çıkarılmalıdır. Hangi hedefe kaç seans çalışıldığı, performansın nasıl seyrettiği ve hangi hedeflerin tamamlandığı kayıttan okunabildiğinde rapor hazırlığı hem hızlanır hem de gerçeği yansıtır.

Veliyle yapılacak görüşmede de aynı veri kullanılmalıdır. Somut bir ilerleme aktarımı, genel ifadelerle yapılan bir anlatımdan çok daha güven verir ve velinin sürece katılımını artırır. İlerlemenin beklenenin altında kaldığı hedefler de aynı açıklıkla paylaşılmalıdır; yalnızca olumlu tarafları anlatan bir görüşme, fark edildiğinde tüm aktarımın güvenilirliğini zedeler. Bir sonraki dönemin hedefleri de bu görüşmede veliyle birlikte konuşulmalıdır. Böylece veli, hedef belirleme sürecinin dışında kalan bir izleyici olmaktan çıkar.