Psikolojik danışmanlıkta gizlilik, mesleğin etik temeli ve aynı zamanda yasal bir yükümlülüktür. Buna rağmen seans notları çoğu ofiste kişisel bilgisayarın masaüstünde, bir bulut klasöründe ya da defterin arasında durur. Notun içeriği ne kadar özenli tutulursa tutulsun, sakladığı yer korunmuyorsa gizlilik yalnızca bir niyettir. Üstelik bu tablo çoğu zaman gündelik işin hızından doğar. Bu pratik, seans notu gizliliğini KVKK’nın özel nitelikli kişisel veri yaklaşımıyla uyumlu, ama gündelik işi yavaşlatmayan bir düzene oturtur.
01Tanıdık geliyor mu?
Bu durumlar sizde de oluyor mu?
Gizlilik ihlalleri çoğunlukla sıradan kolaylıklarla başlar. Bir dosyayı hızlıca açmak, bir mesajı elden göndermek, bir kaydı masaüstünde tutmak. Hepsi o an mantıklı görünen kısayollardır. Aşağıdaki dört durum çoğu ofiste vardır ve hiçbiri kötü niyet gerektirmez. Hepsi yalnızca düzenin eksikliğidir.
Sizde olanları işaretleyin.
En az ikisi tanıdık geliyorsa bu sayfa sizin için yazıldı. Hiçbiri değilse, benzer sorunlar sayfanın sonunda.
Seans notunu yalnız yazan uzman görsün. Gizliliği kişilerin dikkatine bırakmayın, rol ayrımı ve erişim kaydıyla sisteme kurun.
02Neden oluyor?
Sorunun asıl kaynağı
Sorunun kökeninde, gizliliğin yalnızca bir davranış olarak düşünülmesi yatar. Oysa gizlilik bir sistem özelliğidir: doğru kurulduğunda kimsenin dikkatli olmasını gerektirmez, yanlış kurulduğunda ise en dikkatli uzman bile ihlali önleyemez. Aşağıdaki üç bulgu, bu yapısal boşluğun nerede oluştuğunu gösterir.
- 01
Erişimi kullanılan araç belirliyor
Aynı dosya klasörünü ya da aynı programı kullanan herkes aynı şeyi görür. Oysa bir ofiste sekreterin randevu bilgisine, mali müşavirin tutara, uzmanın nota ihtiyacı vardır. Herkesin her şeyi görebildiği bir düzende gizlilik, kişilerin nezaketine bırakılmış demektir. Bu, hiçbir mevzuatın kabul ettiği bir koruma yöntemi değildir.
- 02
Kaydın kim tarafından ne zaman görüldüğü izlenmiyor
Bir belge klasöründe kimin hangi dosyayı açtığı görülmez. Bu yalnızca ihlali tespit etmeyi imkânsız kılmaz. İhlali caydırıcı olmaktan da çıkarır. İzlenebilirlik olmadığında bir sorun yaşandığında ne olduğunu ortaya koymak da mümkün olmaz.
- 03
Saklama süresi kararı hiç verilmemiş
Veri saklama, kayıt tutmanın doğal uzantısı sanılır. Oysa ayrı bir karardır. Ne kadar süre saklanacağı ve süre sonunda ne yapılacağı yazılmadığında varsayılan davranış sonsuza kadar tutmak olur. Bu, veri minimizasyonu ilkesiyle çelişir ve zamanla riski büyüten bir arşiv üretir.
Bu sorunun size bedeli
Her 10 dosyadan 3-5’i
En azÜst sınıra kadar
Terapisi yıllar önce sonlanmış, saklama gerekçesi kalmamış dosyalar.
- Denetlenemeyen erişim yüzeyi
- Tüm danışan geçmişi
- Rol ayrımı olmayan ofiste her kullanıcı tüm notlara teknik olarak erişebilir.
- İzlenemeyen görüntüleme
- Tamamı
- Klasör tabanlı saklamada kimin neyi açtığı geriye dönük tespit edilemez.
- İhlal hâlinde onarım maliyeti
- Geri alınamaz
- Seans içeriği sızdığında verilen zarar teknik önlemle telafi edilemez.
03Adım adım çözüm
Bugünden başlayabileceğiniz adımlar
Gizlilik tek bir büyük önlemle kurulmaz. Birbirini tamamlayan birkaç küçük kararla sağlanır. Aşağıdaki sıra en yüksek riski en hızlı düşürecek şekilde dizildi: önce notu doğru yere taşıyın, sonra kimin göreceğini ayırın, sonra izlenebilir ve süreli hâle getirin.
- 1Adım 1 / 5Kurulumda bir kez
Notu cihazdan çıkarıp erişimi denetlenen bir yere taşıyın
Notları erişimi denetlenen kayda taşıyın, cihazdaki eski kopyaları silin.
İlk ve en büyük kazanç, seans notunun kişisel cihazın dosya sisteminden çıkmasıdır. Notun cihazda durduğu her gün, o cihazın çalınması, tamire gitmesi ya da bir başkasına ödünç verilmesi ihtimalini de taşır. Kayıt merkezî ve erişimi denetlenen bir yerde tutulduğunda cihaz yalnızca bir görüntüleme aracı olur.
- Tüm seans notlarını merkezî, erişimi denetlenen bir kayıt alanına aktarın
- Aktarım doğrulandıktan sonra cihazdaki ve buluttaki eski kopyaları silin
- Aktarım sırasında gereksiz ayrıntı içeren eski notları sadeleştirin
Ayrıntısını okuyun
Taşıma işlemi sırasında iki şeye dikkat etmek gerekir. Birincisi, aktarım tamamlandıktan sonra eski kopyaların gerçekten silinmesidir. Yarım kalan geçişler en riskli durumu üretir, çünkü veri artık iki yerdedir. İkincisi, geçiş sırasında not içeriğinin sadeleştirilmesidir: yıllar içinde biriken notlarda çoğu zaman gereğinden fazla ayrıntı bulunur ve taşınmayacak kadar gereksiz olan bilgi, saklanmayacak kadar da gereksizdir.
PratiVia’da: PratiVia’da seans notu danışan dosyasının bir parçası olarak sunucuda tutulur. Cihazda kalıcı kopya oluşmaz, erişim oturum ve yetkiyle sınırlıdır.
Seans notları - 2Adım 2 / 5Kurulumda bir kez, personel değişiminde tekrar
Sekreter ile uzmanın gördüğünü ayırın
Sekreter, mali işler ve stajyer rollerine seans notu yetkisi vermeyin.
Bir ofiste sekreterin işini yapabilmesi için danışanın adına, randevu saatine, iletişim bilgisine ve ödeme durumuna ihtiyacı vardır. Seans notuna ihtiyacı yoktur. Bu ayrım bir tasarım kararıdır: ihtiyaç duyulmayan veriye erişim vermemek, hem mevzuatın hem de mesleki etiğin beklentisidir. Kısıtlama aynı zamanda çalışanın kendisini de korur, çünkü bir sorun yaşandığında kimin neye erişebildiği baştan bellidir.
- Sekreterlik rolünü randevu, iletişim ve tahsilatla sınırlayın
- Seans notu erişimini yalnızca notu yazan uzmana ve gerekiyorsa süpervizöre açın
- Personel ayrıldığı gün erişimi kapatın. Parola değişimini beklemeyin
Ayrıntısını okuyun
Ayrımı rol düzeyinde kurmak, kişi düzeyinde kurmaktan çok daha sağlıklıdır. Sekreterlik rolünün seans notunu görmediği bir kez tanımlandığında, yeni bir personel işe başladığında ayrıca düşünülmesi gerekmez. Aynı şekilde bir çalışan ayrıldığında erişimi kapatmak tek bir işlemle yapılır ve unutulan bir yetki geride kalmaz. Rol tanımı, personel değişiminin gizliliği bozmasını engelleyen tek pratik yöntemdir. Stajyer ve dönüşümlü çalışan uzmanlar için de aynı mantık geçerlidir. Geçici çalışanlara kalıcı yetki vermek en sık yapılan hatalardan biridir.
PratiVia’da: PratiVia’da yetkiler rol bazlıdır. Sekreterlik rolü randevu ve tahsilatı görürken seans notuna erişemez. Yetki role verildiği için yeni personel eklemek tek bir seçimden ibarettir.
Ekip ve roller - 3Adım 3 / 5Sürekli
Danışanla yazışmayı kurumsal kanala alın
Danışan yazışmasını kurumsal kanala alın, geçişi tek bir mesajla duyurun.
Randevu değişikliği ve bilgilendirme yazışmaları kişisel mesajlaşma uygulamalarında yürüdüğünde, danışanın kimliği ve hizmet aldığı bilgisi uzmanın kişisel cihazına dağılır. Bu yazışmalar silinse bile yedeklerde kalır, telefon değiştiğinde taşınır ve hiçbir zaman denetlenebilir olmaz. Cihaz bir başkasının eline geçtiğinde ise risk altına aylardır biriken tüm yazışma geçmişi girer.
- Randevu ve bilgilendirme yazışmalarını kurumsal kanala taşıyın
- Kişisel numarayı danışan iletişimi için kullanmayı bırakın
- Mesaj içeriğinde seans konusuna ya da danışanın durumuna değinmeyin
Ayrıntısını okuyun
Kurumsal bir kanala geçmek gizliliğin yanında terapötik sınırları da güçlendirir. Danışanın uzmanın kişisel numarasına gece yarısı mesaj gönderebildiği bir düzen, terapötik çerçeveyi de zorlar. Mesajın kurum üzerinden gitmesi, cevabın mesai içinde verileceği beklentisini doğal olarak kurar. Bu, hem uzmanı korur hem de danışan için öngörülebilir bir ilişki üretir. Geçiş sırasında mevcut danışanlara tek bir bilgilendirme yeterlidir. Bundan sonraki yazışmaların hangi kanaldan yürüyeceğini bir cümleyle söylemek, alışkanlığın birkaç hafta içinde değişmesini sağlar.
PratiVia’da: PratiVia’da danışanla iletişim portal ve kurum kanalları üzerinden yürür. Gönderilen her mesaj danışan dosyasına iz olarak düşer ve uzmanın kişisel cihazında hiçbir kopya birikmez.
Portal ve mesajlar - 4Adım 4 / 5Sürekli. 3 ayda bir gözden geçirme
Erişim izini kayda alın ve okuyun
Üç ayda bir erişim kaydında beklenmedik saate ve ayrılan kişilere bakın.
Kimin hangi kaydı ne zaman açtığının kayıt altına alınması, gizliliğin en az erişim kısıtlaması kadar önemli ikinci ayağıdır. İzlenebilirlik, bir sorun yaşandığında ne olduğunu ortaya koymayı mümkün kılar. Ayrıca varlığı bilindiğinde gereksiz merakı da azaltır.
- Danışan dosyası görüntülemelerinin iz kaydını açık tutun
- Üç ayda bir beklenmedik erişim var mı diye kısa bir kontrol yapın
- Ayrılan personelin kayıtlarda görünmeye devam edip etmediğini doğrulayın
Ayrıntısını okuyun
İzin faydalı olabilmesi için ara sıra gerçekten okunması gerekir. Üç ayda bir yapılacak kısa bir bakış yeterlidir: beklenmedik bir saatte açılan kayıt var mı, artık ofiste çalışmayan biri hâlâ erişebiliyor mu, bir uzman kendi danışanı olmayan dosyaları açmış mı. Bu üç soru, iz kayıtlarının pratikte işe yaramasını sağlayan en sade denetimdir. Hiç bakılmayan bir kayıt, olmayan bir kayıt kadar koruyucudur.
PratiVia’da: PratiVia’da danışan verisine yapılan erişimler değiştirilemez denetim kaydına yazılır. Kaydın kim tarafından ne zaman görüldüğü sonradan silinemez ya da düzeltilemez, bu yüzden iz her zaman güvenilirdir.
Ekip ve roller - 5Adım 5 / 5Kurulumda bir kez, yılda bir uygulama
Saklama süresini ve süre sonunu yazın
Saklama süresini yazın, süresi dolan kaydı yılda bir anonimleştirin.
Saklama politikası, ne kadar süre tutulacağı ve sonrasında ne yapılacağı sorularının yazılı cevabıdır. Süre, mesleki yükümlülükler ve olası ihtiyaçlar gözetilerek belirlenir. Ancak belirlenmesi şarttır. Süresiz saklama, çoğu zaman hiç karar verilmemiş olmasının sonucudur. Kararın yazılı olması, bir denetim ya da talep durumunda gerekçeyi göstermeyi de mümkün kılar.
- Saklama süresini yazılı olarak belirleyin ve gerekçesini not edin
- Süre sonunda silme mi anonimleştirme mi yapılacağını kararlaştırın
- Politikayı yılda bir kez fiilen çalıştırın. Sadece yazmakla yetinmeyin
Ayrıntısını okuyun
Süre sonunda ne yapılacağı da aynı ölçüde önemlidir. Kaydın tamamen silinmesi her zaman mümkün olmayabilir. Bu durumda kimliği tanımlayan alanların temizlenmesi, yani anonimleştirme tercih edilir. Böylece istatistiksel bütünlük korunurken kişiyle bağ koparılır. Politikanın yılda bir kez fiilen uygulanması da unutulmamalıdır: yazılmış ama hiç çalıştırılmamış bir saklama politikası, arşivi küçültmez ve denetim karşısında da koruma sağlamaz. Uygulamayı yılın sabit bir dönemine bağlamak, bu adımın her yıl ertelenmesini önleyen en basit yöntemdir.
PratiVia’da: PratiVia’da danışan kaydı kalıcı silme yerine arşivleme ve kimlik alanlarının temizlenmesiyle anonimleştirilir. Randevu ve mali kayıtların bütünlüğü korunurken kişiyle bağ koparılır ve işlem denetim kaydına iz bırakır.
Danışan yönetimi
04PratiVia’da
Bu adımlar PratiVia’da nasıl kolaylaşır?
Gizlilik, sonradan eklenen bir ayar olarak kalmayıp tasarımın içine en baştan yerleştirildiğinde işe yarar. PratiVia, danışan verisinin özel nitelikli olduğu varsayımıyla kurulmuştur. Koruma varsayılan davranıştır ve kullanıcının onu bulup ayrıca açmasını beklemez.
Kurum verisi kurumda izole
Her kurumun verisi diğer kurumlardan tamamen ayrı tutulur, bir kurumun kaydına başka bir kurumdan erişim, yanlış bir sorgu yazılsa dahi mümkün olmaz. İzolasyon uygulama katmanının nezaketine bırakılmamıştır.
Rol ayrımı seans notunu kapsar
Sekreter, mali işler ve stajyer rolleri seans notunu göremez. Bu ayrım her kurulumda varsayılan olarak gelir. Kurum yöneticisinin ayrıca bir ayar yapması gerekmez.
Ekip ve rollerDenetim kaydı değiştirilemez
Erişim ve işlem kayıtları sonradan güncellenemez ya da silinemez biçimde tutulur. Bir sorun incelendiğinde, kaydın kendisinin de değiştirilmemiş olduğu güvence altındadır.
Silme hakkı anonimleştirmeyle karşılanır
Danışan talebiyle kayıt kalıcı olarak silinmez. Kimlik alanları temizlenerek anonimleştirilir. Böylece hem talep karşılanır hem de mali ve mesleki saklama yükümlülükleri ihlal edilmez.
Danışan yönetimi
05Sonucu görün
İşe yaradığını nasıl anlarsınız?
Gizliliğin sağlandığı, ihlalin yapısal olarak zorlaşmasından anlaşılır. Hiç olay yaşanmaması yalnızca henüz bir olay olmadığını gösterir. Aşağıdaki dört gösterge, korumanın gerçekten kurulup kurulmadığını ölçülebilir biçimde ortaya koyar.
Cihazda duran seans notu
Sıfır
Kişisel bilgisayar ve bulut klasörlerinde kalan not dosyası sayısı.
Not erişimi olan kullanıcı sayısı
Yalnızca yazan uzman
Seans notunu görebilen rol ve kullanıcıların listesi.
Kişisel kanaldan danışan yazışması
Sıfır
Kişisel mesajlaşma uygulamasından yürüyen danışan iletişimi sayısı.
Saklama süresi geçmiş kayıt
Sıfır
Politikada tanımlı süreyi aşmış ve hâlâ tanımlanabilir durumdaki dosyalar.
4 haftalık uygulama planı
1. hafta
Seans notlarının nerede durduğunu envanterleyin. Cihazdaki ve buluttaki kopyaları listeleyin.
Mevcut saklama noktalarının tam listesi
2. hafta
Notları merkezî kayıt alanına taşıyın, eski kopyaları doğrulayarak silin.
Tek merkezde toplanmış seans notu arşivi
3. hafta
Rol ayrımını kurun. Sekreter erişimini randevu ve tahsilatla sınırlayın.
Rol bazlı erişim tablosu
4. hafta
Saklama politikasını yazın, danışan yazışmasını kurumsal kanala taşıyın.
Yazılı saklama politikası ve kurumsal iletişim kanalı
06Sık sorulanlar
Aklınıza takılabilecekler
Seans notu özel nitelikli kişisel veri sayılır mı?
Ruh sağlığına ilişkin bilgiler kişisel verilerin korunması mevzuatında özel nitelikli veri kategorisinde değerlendirilir ve bu kategorideki veriler için daha sıkı işleme ve koruma şartları öngörülür. Pratikte bunun anlamı şudur: erişim yalnızca gerçekten ihtiyacı olanla sınırlanmalı, işlem izlenebilir olmalı ve saklama süresi tanımlı tutulmalıdır. Kesin yükümlülükler için mevzuat danışmanınızla çalışın.
Notlarımı kendi bilgisayarımda şifreli tutsam yeterli olmaz mı?
Disk şifreleme cihaz kaybı senaryosunda değerlidir ama tek başına yeterli değildir. Şifreli bir diskte de kimin hangi kaydı açtığı izlenmez, erişim rollere göre ayrılmaz ve saklama süresi otomatik uygulanmaz. Ayrıca cihaz açıkken şifreleme koruma sağlamaz. Gündelik riskin büyük bölümü zaten cihaz açıkken oluşur. Yedekleme de ayrı bir sorundur: şifreli diskten alınan yedek çoğu zaman şifresiz bir yerde durur ve korumanın tamamını geçersiz kılar.
Sekreterim zaten güvenilir biri, yine de erişimi kısıtlamalı mıyım?
Erişim kısıtlaması, verinin niteliğinden doğan bir gerekliliktir. Kısıtlama aynı zamanda çalışanı da korur: bir sorun yaşandığında kimin neye erişebildiği net olduğu için şüphe herkese dağılmaz. Ayrıca personel değiştiğinde yeniden düşünmeyi gerektirmeyen tek yöntem, erişimi role bağlamaktır. Bu ayrımı ekibe açıklarken herkesi koruyan ortak bir önlem olduğunu belirtmek de yerinde olur.
Danışanım kendi seans notlarını görmek isterse ne yapmalıyım?
Kişinin kendi verisine erişim talebi mevzuatta tanınmış bir haktır. Ancak ham klinik notun aynen paylaşılması her zaman uygun olmayabilir. Yaygın uygulama, talebi karşılamak üzere danışanın durumuna ilişkin bir özet rapor hazırlamaktır. Ne verileceğini önceden politikanızda tanımlayın ve talebi kayıt altına alarak yanıtlayın. Notta üçüncü kişilere ait bilgiler geçiyorsa bu bölümleri çıkarmak gerekir. Başkasının verisi, danışanın erişim hakkının kapsamına girmez.
Terapiyi bırakmış bir danışanın kaydını silmeli miyim?
Terapi sonlandığı anda silme genellikle doğru değildir. Mesleki ve yasal saklama gerekçeleri devam edebilir. Doğru yaklaşım, saklama süresini önceden yazmak ve süre dolduğunda kaydı silmek ya da kimliği tanımlayan alanları temizleyerek anonimleştirmektir. Önemli olan kararın önceden verilmiş ve düzenli olarak uygulanıyor olmasıdır. Danışan geri döndüğünde sürecin kaldığı yerden devam edebilmesi de bir gerekçedir. Bu yüzden süreyi çok kısa tutmak da pratikte sorun üretir.
Online seans yaparken kayıt almak gizlilik açısından uygun mudur?
Görüntülü seansın kaydedilmesi, ayrıca ve açıkça rıza alınmadan yapılamaz. Rıza alınsa bile kaydın nerede saklanacağı, kimin erişeceği ve ne zaman silineceği önceden tanımlanmalıdır. Çoğu pratikte kayıt almamak en güvenli tercihtir. Süpervizyon ihtiyacı genellikle yazılı vaka özetiyle karşılanabilir ve bu, kayda göre çok daha düşük risk taşır.
Son güncelleme: 4 Ağustos 2026.






