Tamamlayıcı tıp uygulamalarına başvuran danışanların önemli bir bölümü halihazırda bir tedavi görmektedir. İlaç kullanmakta, düzenli takipte olmakta ya da yakın zamanda bir operasyon geçirmiş olabilir. Bu bilgi alınmadan yapılan bir uygulama en iyi ihtimalle etkisiz, en kötü ihtimalle riskli olur. Buna karşılık pek çok merkezde bu bilgi ya hiç sorulmaz ya da yalnızca danışanın beyanına bırakılır. Tedaviyi yürüten hekimle iletişim ise neredeyse hiç kurulmaz. Bu pratik iki tarafı birbirine bağlar ve sınırları netleştirir.
01Tanıdık geliyor mu?
Bu durumlar sizde de oluyor mu?
Koordinasyon eksikliği günlük işleyişte hiç fark edilmez. Danışan gelir, uygulama yapılır ve çoğu zaman sorun yaşanmaz. Risk nadir ama ciddi durumlarda ortaya çıkar. Nadirlik de bu riski küçültmez, yalnızca gizler. Sahadaki tablo şudur.
Sizde olanları işaretleyin.
En az ikisi tanıdık geliyorsa bu sayfa sizin için yazıldı. Hiçbiri değilse, benzer sorunlar sayfanın sonunda.
Uygulama mevcut tıbbi tedavinin yanında yürür. İlacı formla sorun, tedaviyi bırakmayı asla önermeyin, şüphede hekime yönlendirin.
02Neden oluyor?
Sorunun asıl kaynağı
Koordinasyon çoğu zaman, bunun bir süreç olarak tanımlanmamış olması yüzünden kurulamaz. Hangi bilginin alınacağı, hangi durumda yönlendirileceği ve iletişimin nasıl kurulacağı yazılı olmadığında her uygulayıcı kendi yaklaşımıyla hareket eder ve merkez genelinde tutarsız bir uygulama doğar.
- 01
İlaç ve tedavi bilgisi sistematik alınmıyor
Bu bilginin her danışandan aynı biçimde alınması gerekir. Kullanılan ilaçları ve mevcut tedaviyi bilmeden yapılan bir uygulama, danışanın kendi beyanının eksik kaldığı her durumda risk taşır. Yapılandırılmış bir sorgu bu riski büyük ölçüde azaltır.
- 02
Yönlendirme ölçütleri belirlenmemiş
Hangi belirtilerin tıbbi değerlendirme gerektirdiği yazılı olmadığında karar tamamen kişisel deneyime kalır. Açıklanamayan kilo kaybı, ilerleyici nörolojik belirtiler ve benzeri durumlar geciktirilmeden yönlendirilmelidir. Bu ölçütlerin net olması hem danışanı hem uygulayıcıyı korur.
- 03
İletişim çerçevesi yok
Tedaviyi yürüten hekimle iletişim kurmanın bir yolu tanımlanmadığında bu temas hiç gerçekleşmez. Oysa danışanın onamıyla yapılacak kısa bir bilgilendirme, iki tarafın da daha güvenli çalışmasını sağlar ve çoğu zaman olumlu karşılanır.
Bu sorunun size bedeli
- Bilinmeyen ilaç kullanımı
- Danışanların bir kısmında
- Sistematik sorulmadığı için gözden kaçan etkileşim riskleri.
- Bağlamsız uygulama
- Sürekli
- Mevcut tanı ve tedavi bilinmeden yürütülen seanslar.
- Kurulmayan iletişim
- Neredeyse tamamı
- Çerçeve olmadığı için hiç gerçekleşmeyen hekim teması.
- Geciken yönlendirme
- Kritik durumlarda
- Ölçüt belirlenmediği için zamanında yapılmayan sevkler.
03Adım adım çözüm
Bugünden başlayabileceğiniz adımlar
Çoğu merkezde koordinasyon, karmaşık bir sistem kurmadan da üç yazılı çerçeveyle sağlanabilir: sorgu, yönlendirme ölçütü ve iletişim yolu. Bunlar tanımlandığında hem güvenlik hem de mesleki konum güçlenir. Son iki adım ise sınırları ve öğrenmeyi kalıcı hâle getirir.
- 1Adım 1 / 5Her ilk görüşmede
İlaç ve tedavi sorgusunu yapılandırın
İlaçları, takviyeleri, tanıları ve gebeliği formla sorun, her kontrolde güncelleyin.
Kullanılan ilaçlar, mevcut tanılar, geçirilmiş operasyonlar ve devam eden tedaviler yapılandırılmış bir formla sorgulanmalıdır.
- İlaç ve tedavi sorgusunu yapılandırılmış formla alın
- Riskli ilaç gruplarını ve takviyeleri ayrıca sorun
- Bilgiyi kontrol seanslarında güncelleyin
Ayrıntısını okuyun
Açık uçlu bir soru yetersizdir. Danışanlar rutin kullandıkları ilaçları çoğu zaman saymaz ve bitkisel takviyeleri ilaç olarak görmez. Kan sulandırıcılar, bağışıklık baskılayıcılar ve benzeri gruplar ayrıca sorulmalıdır. Kadın danışanlarda gebelik durumunun sorgulanması da gereklidir. Bazı uygulamalar bu dönemde uygun değildir. Bilginin her kontrol seansında güncellenmesi de önemlidir. Tedavi değişiklikleri sık olur ve ilk görüşmede alınan bilgi birkaç ay içinde eskiyebilir. Kısa bir güncelleme sorusu bu riski ortadan kaldırır ve seansa yalnızca birkaç saniye ekler. Yeni başlanan bir ilacın bildirilmesi gerektiğinin danışana da söylenmesi faydalıdır.
PratiVia’da: PratiVia’da online formlar tanımlanabilir. İlaç ve sağlık sorgusu randevu öncesinde doldurulur, danışan dosyasında sürümüyle saklanır ve her güncelleme geçmişiyle birlikte izlenir.
Online formlar - 2Adım 2 / 5Kurulumda bir kez
Yönlendirme ölçütlerini yazın
Tıbbi değerlendirme gerektiren belirtileri listeleyin, şüphede hemen yönlendirin.
Hangi belirti ve bulguların tıbbi değerlendirme gerektirdiği yazılı bir listeye bağlanmalıdır. Bu liste hem danışanı hem uygulayıcıyı korur.
- Yönlendirme gerektiren belirtileri listeleyin
- Şüphede kalınan durumlarda yönlendirme ilkesini yazın
- Yönlendirmeyi gerekçesiyle ve güven veren bir dille anlatın
Ayrıntısını okuyun
Açıklanamayan kilo kaybı, gece ağrısı, ilerleyici nörolojik belirtiler, ateşle birlikte seyreden durumlar ve travma sonrası şikâyetler bu listenin tipik başlıklarıdır. Ölçütlerin tüm ekip tarafından bilinmesi ve uygulanması gerekir. Yönlendirme kararının geciktirilmemesi ise en kritik noktadır. Şüphede kalınan her durumda yönlendirmek doğru olandır ve bu ilke listeye açıkça yazılmalıdır. Yönlendirmenin danışana nasıl anlatılacağı da düşünülmelidir. Gerekçesiyle birlikte ve güven veren bir dille yapılan bir yönlendirme, danışan tarafından ciddiyet göstergesi olarak algılanır. Kaygı üreten bir anlatım ise danışanın hiçbir yere gitmemesine yol açabilir.
PratiVia’da: PratiVia’da sevk kararı danışan kaydına işlenip takip görevi açılabilir. Belirlenen tarihte ilgili dosya listede öne çıkar ve hekimden dönen sonucun sorulması atlanmaz.
Danışan yönetimi - 3Adım 3 / 5Her ilk görüşmede
Sınırları danışana açıkça anlatın
Uygulamanın tedavinin yerine geçmediğini sözlü ve yazılı olarak söyleyin.
Uygulamanın ne olduğu ve ne olmadığı ilk görüşmede açıkça anlatılmalıdır. Bu açıklık hem etik bir zorunluluk hem de en güçlü korumadır.
- Uygulamanın kapsamını ve sınırını ilk görüşmede anlatın
- Tedaviyi bırakma önerisinde hiçbir koşulda bulunmayın
- Çerçeveyi yazılı olarak da verin
Ayrıntısını okuyun
Tamamlayıcı uygulamaların mevcut tıbbi tedavinin yerine geçmediği net biçimde söylenmelidir. Danışanın kendi başına ilaç bırakması ya da tedavisini aksatması durumunda bunun uygun olmadığı belirtilmeli ve hekimine danışması istenmelidir. Tedaviyi bırakma önerisi hiçbir koşulda yapılmamalıdır. Bu hem ciddi bir risk hem de mesleki sınırların açık ihlalidir. Bu çerçevenin yazılı olarak da verilmesi faydalıdır. Sözlü anlatılan bir sınır zamanla bulanıklaşır ve danışanın hatırladığı ile söylenen arasında fark oluşur. Yazılı bir metin ise istendiği zaman yeniden okunabilir ve bu farkı kapatır.
PratiVia’da: PratiVia’da bilgilendirme ve onam metinleri sürümüyle saklanır. Danışanın neyi ne zaman okuyup onayladığı kayıttan doğrulanabilir ve gerektiğinde belge olarak gösterilebilir.
Online formlar - 4Adım 4 / 5Gerekli durumlarda
Hekimle iletişim yolunu tanımlayın
Danışanın onamıyla tedaviyi yürüten hekime kısa bir bilgi notu gönderin.
Tedaviyi yürüten hekimle iletişim kurmanın bir yolu belirlenmelidir. Bu temas danışanın açık onamıyla yapılmalıdır.
- İletişimi danışanın açık onamıyla kurun
- Kısa bir bilgilendirme notu kullanın
- Hekimden gelen görüşü dosyaya işleyin
Ayrıntısını okuyun
Kısa bir bilgilendirme notu çoğu durumda yeterlidir. Hangi uygulamanın yapıldığı, hangi sıklıkta sürdüğü ve gözlenen değişiklikler bu notun içeriğini oluşturur. Bu iletişimin olumlu karşılanma olasılığı sanıldığından yüksektir. Koordineli çalışıldığını görmek çoğu hekim için güven verici olur. Hekimden gelen görüşün de dosyaya işlenmesi gerekir. Belirli bir uygulamanın o danışan için uygun olmadığı bilgisi kritik olabilir. İletişimin kurulamadığı durumlarda ise danışanın kendi hekimine bilgi vermesi istenmelidir ve bu talep kayda geçirilmelidir. Talebin yazılı iletilmesi, danışanın hekim görüşmesinde hatırlamasını da kolaylaştırır.
PratiVia’da: PratiVia’da dış kaynaklı bilgiler ayrı not olarak dosyaya eklenebilir. Kimin ne zaman ilettiği kayıtta durur ve sonraki seanslarda görülür.
Seans notları - 5Adım 5 / 53 ayda bir, 20 dakika
Yönlendirme ve iletişim kayıtlarını düzenli okuyun
Üç ayda bir yönlendirmeleri ve sonuçlarını ekiple birlikte gözden geçirin.
Yapılan yönlendirmeler ve kurulan hekim temasları dönemsel olarak gözden geçirilmelidir. Bu okuma hem güvenlik hem de mesleki gelişim açısından değerlidir.
- Yönlendirmeleri ve nedenlerini dönemsel olarak okuyun
- Yönlendirme sonuçlarını izleyip ekiple paylaşın
- Hiç yönlendirme yapılmayan dönemleri dikkatle değerlendirin
Ayrıntısını okuyun
Hangi durumların yönlendirmeye yol açtığı biriktiğinde, ekibin dikkat etmesi gereken örüntüler ortaya çıkar. Yönlendirme sonuçlarının izlenmesi ayrıca öğreticidir. Hangi şüphelerin doğrulandığı ve hangilerinin doğrulanmadığı, sonraki değerlendirmeleri belirgin biçimde iyileştirir. Bu okumanın ekiple birlikte yapılması ise öğrenmeyi tüm merkeze yayar ve ölçütlerin benimsenmesini kolaylaştırır. Hiç yönlendirme yapılmamış bir dönem ise dikkatle değerlendirilmelidir. Bu, ya danışan profilinin çok seçilmiş olduğunu ya da ölçütlerin yeterince uygulanmadığını gösterir ve ikinci ihtimal ciddi bir risktir. Ekiple açıkça konuşulması gereken bir bulgudur. Suçlamadan, öğretici bir çerçevede ele alınmalıdır.
PratiVia’da: PratiVia raporlarında dosya notları ve kayıtlar dönem bazında listelenebilir. Yönlendirme örüntüleri ve sonuçları elle sayım gerektirmeden tek ekrandan görülebilir.
Raporlar
04PratiVia’da
Bu adımlar PratiVia’da nasıl kolaylaşır?
Sözlü sorulan bir ilaç sorusu, danışanın o an hatırladığı kadarını yakalar ve hiçbir yere yazılmaz. Birkaç ay sonra ise tedavi değişmiş olur. Bu alanda o bilgi doğrudan güvenlik meselesidir. PratiVia sorguyu kaydın parçası yapar.
Sürümlü sağlık ve ilaç sorgusu
Form randevu öncesinde doldurulur ve dosyada sürümüyle saklanır. Güncelleme izlenebilir.
Online formlarTakip edilen yönlendirme kaydı
Yönlendirme dosyaya işlenir ve hatırlatma oluşturulur. Sonucu unutulmadan sorulur.
Danışan yönetimiDoğrulanabilir bilgilendirme onamı
Danışanın neyi ne zaman okuyup onayladığı kayıttan gösterilebilir. Sınırlar yazılı kalır.
Online formlarDosyaya işlenen hekim görüşü
Dış kaynaklı bilgiler ayrı not olarak eklenir. Sonraki seanslarda uygulayıcı tarafından görülür.
Seans notları
05Sonucu görün
İşe yaradığını nasıl anlarsınız?
Bu düzenin kurulduğunu gösteren en açık işaret, hiçbir uygulamanın ilaç ve tedavi bilgisi olmadan yapılmamasıdır. İkincisi de yönlendirme gerektiren durumların geciktirilmemesidir. Aşağıdaki göstergeler bunları ölçer.
Sağlık sorgusu tamamlanmış danışan oranı
Tamamı
İlaç ve tedavi bilgisi kayıtlı danışanların payı.
Sorgusu güncellenen kontrol oranı
Tüm kontrollerde
Bilgisi güncellenmiş kontrol seanslarının payı.
Yönlendirme sonrası takip oranı
Tamamı
Sonucu sorulmuş yönlendirmelerin toplam yönlendirmeye oranı.
Onam kaydı bulunan danışan oranı
Tamamı
Bilgilendirme ve onamı kayıtlı danışanların payı.
4 haftalık uygulama planı
1. hafta
İlaç ve tedavi sorgu formunu hazırlayın.
Yapılandırılmış sağlık sorgusu
2. hafta
Yönlendirme ölçütlerini yazın ve ekiple paylaşın.
Net sevk kriterleri
3. hafta
Bilgilendirme metnini yazın ve onam akışına ekleyin.
Yazılı sınır çerçevesi
4. hafta
Hekim iletişim yolunu tanımlayın ve ilk okumayı planlayın.
Koordineli çalışma düzeni
06Sık sorulanlar
Aklınıza takılabilecekler
İlaç sorgusunu nasıl yapmalıyım?
Yapılandırılmış bir formla, çünkü açık uçlu soru eksik kalır. Danışanlar rutin kullandıkları ilaçları çoğu zaman saymaz ve bitkisel takviyeleri ilaç olarak görmez. Kan sulandırıcılar ve bağışıklık baskılayıcılar gibi gruplar ayrıca sorulmalıdır. Bilginin her kontrol seansında güncellenmesi de önemlidir. Tedavi değişiklikleri sık olur ve ilk görüşmede alınan bilgi birkaç ay içinde eskiyebilir.
Hangi durumlarda yönlendirme yapmalıyım?
Yazılı bir ölçüt listesine bağlı olarak. Açıklanamayan kilo kaybı, gece ağrısı, ilerleyici nörolojik belirtiler, ateşle seyreden durumlar ve travma sonrası şikâyetler bu listenin tipik başlıklarıdır. Şüphede kalınan her durumda yönlendirmek doğru olandır ve bu ilke açıkça yazılmalıdır. Yönlendirmenin gerekçesiyle ve güven veren bir dille anlatılması da önemlidir. Kaygı üreten bir anlatım danışanın hiçbir yere gitmemesine yol açabilir.
Danışan ilacını bırakmak isterse ne yapmalıyım?
Bunun uygun olmadığını belirtmeli ve hekimine danışmasını istemelisiniz. Tedaviyi bırakma önerisinde hiçbir koşulda bulunulmamalıdır. Bu hem ciddi bir risk hem de mesleki sınırların açık ihlalidir. Uygulamanın mevcut tedavinin yerine geçmediği ilk görüşmede net biçimde söylenmelidir ve bu çerçevenin yazılı olarak da verilmesi faydalıdır. Sözlü anlatım zamanla bulanıklaşır.
Hekimle iletişim kurmak zor değil mi?
Olumlu karşılanma olasılığı sanıldığından yüksektir. Koordineli çalışıldığını görmek çoğu hekim için güven verici olur. Kısa bir bilgilendirme notu çoğu durumda yeterlidir: hangi uygulamanın yapıldığı, hangi sıklıkta sürdüğü ve gözlenen değişiklikler. Bu temas danışanın açık onamıyla yapılmalıdır. İletişim kurulamadığında ise danışandan kendi hekimine bilgi vermesi istenmelidir.
Hiç yönlendirme yapmadığım bir dönem iyi bir işaret mi?
Dikkatle değerlendirilmesi gereken bir durumdur. Bu, ya danışan profilinin çok seçilmiş olduğunu ya da ölçütlerin yeterince uygulanmadığını gösterir. İkinci ihtimal ciddi bir risktir. Yönlendirme sonuçlarının izlenmesi de öğreticidir. Hangi şüphelerin doğrulandığı ve hangilerinin doğrulanmadığı, sonraki değerlendirmeleri belirgin biçimde iyileştirir. Bu okumanın ekiple birlikte yapılması ise öğrenmeyi tüm merkeze yayar ve ölçütlerin benimsenmesini kolaylaştırır.
Son güncelleme: 4 Ağustos 2026.
